АНУ-аас өгсөн 6.5 сая долларыг хүүхэд хамгааллын ямар ажилд зарцуулав?

АНУ, Монгол Улсын засгийн газар хооронд байгуулсан Хүүхэд хамгааллын компакт гэрээний /ХХКГ/ тав дахь удаагийн хоёр талт хэлэлцүүлэг боллоо. АНУ-аас ХХКГ-ний хэрэгжилтэд зориулан 6.5 сая ам.долларын гадаад тусламжийг “Дэлхийн Зөн Монгол”, “Азийн сан” болон бусад дотоодын түнш байгууллагуудад олгож, Монгол Улсын хүн худалдаалах гэмт хэрэгтэй тэмцэх чадавхыг бэхжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлжээ.

Жич:Хэлэлцүүлэг 2026 оны 3 дугаар сарын 26-ны өдөр 09:00-17:00 цаг хүртэл үргэлжиллээ. Энэ үеэр хийж хэрэгжүүлсэн ажлаа танилцуулсан төрийн байгууллагуудын илтгэлээс онцлох мэдээллийг Google Gemini ашиглан текстээр буулган хүргэж байна.

Төслийн санхүүжилт 5 сая ам.доллароос 6.5 сая ам.доллар болж нэмэгдсэн

АНУ-ын Төрийн департаментын санхүүжилтээр хэрэгжиж буй уг компакт гэрээ нь анх 2020 онд 5 сая ам.долларын төсөвтэй эхэлсэн. Төслийн явцад үр дүн болон хэрэгцээнд үндэслэн хоёр удаа сунгалт хийж, 1.5 сая ам.долларын нэмэлт санхүүжилт олгосноор нийт төсөв 6.5 сая ам.долларт хүрсэн байна.

Гэр бүл, хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын дэд сайд Б.Солонго

Хүүхэд хамгааллын тухай хууль: 2024 онд хуулийн шинэчилсэн найруулгыг батлуулж, хүүхэд хамгааллын үйлчилгээний кэйс менежмент, хүний нөөцийн чадавх, тогтвортой санхүүжилт болон хяналт шалгалтын механизмыг анх удаа хуульчлан тогтоосон.

Хүн худалдаалахтай тэмцэх тухай хууль: Тус хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулснаар хүн худалдаалах гэмт хэргийн хохирогч болсон хүүхдэд үзүүлэх бүх төрлийн үйлчилгээг төр хариуцан гүйцэтгэх эрх зүйн үндсийг бүрдүүлсэн.

Салбар хоорондын зохицуулалт: 2022 онд яамны дэргэд Техникийн ажлын хэсэг байгуулж, компакт гэрээний хүрээнд боловсруулсан судалгаа, арга зүйн материалуудыг төрийн бодлоготой уялдуулах, практикт нэвтрүүлэх ажлыг удирдан чиглүүлсэн.

Хүүхэд, гэр бүлийн хөгжил хамгааллын ерөнхий газрын Хүүхэд хамгааллын бодлогын хэрэгжилтийн газрын дарга Бадамцэцэг

Төрөлжсөн хамгаалах байр: Хүн худалдаалах болон бэлгийн мөлжлөгт өртсөн хүүхдүүдэд зориулсан "Гэрэлт нар" төрөлжсөн хамгаалах байрыг 2023 оны 10 сард байгуулсан. Тус төв нь одоогоор 90 хүүхдэд урт болон богино хугацааны хамгаалал, нөхөн сэргээх үйлчилгээ үзүүлээд байна. Нийт 90 хүүхдийн 34 нь хүн худалдаалах гэмт хэргийн хохирогч байжээ. Үлдсэн бэлгийн хүчирхийллийн хохирогч хүүхдүүд байна.

Хүүхдэд ээлтэй мэдүүлэг авах өрөө: Ерөнхий газрын харьяанд хүүхдээс тайлбар, мэдүүлэг авах зориулалттай, хүүхдийн сэтгэл зүйд дарамт учруулахгүй тохижилт, техникээр тоноглогдсон 3 өрөөг шинээр ашиглалтад оруулсан.

Хохирогч иргэдийн мэдээллийн сан (ХИМС): Хохирогч хүүхдүүдийн бүртгэл, тэдэнд үзүүлсэн үйлчилгээний явцыг хянах цахим платформыг хөгжүүлж, 75 кэйс менежер 4000 гаруй үйлчилгээг бүртгэн, хяналт тавьж ажиллаж байна.

Хүний нөөцийн чадавх: Хүүхэд хамгааллын чиглэлээр ажилладаг 1500 орчим мэргэжилтнийг Азийн сантай хамтран мэргэшүүлж, сургагч багш нарыг бэлтгэсэн.

Урьдчилан сэргийлэлт: Сургуулийн орчинд суурилсан хүүхдийн клубүүдээр дамжуулан цахим орчны аюулгүй байдал, хүн худалдаалах гэмт хэргээс сэргийлэх мэдлэгийг 300 гаруй сургуулийн сурагчдад олгосон.

Цагдаагийн Ерөнхий Газрын Хүн худалдаалах гэмт хэрэгтэй тэмцэх тасгийн дарга, Цагдаагийн дэд хурандаа Дашзэвэг

Нэгжийн чадавх: Хүн худалдаалах гэмт хэрэгтэй тэмцэх тасгийн орон тоог 2025 онд 9 болгон нэмэгдүүлж, мөрдөгчдийг АНУ-д туршлага судлах аялалд хамруулж мэргэшүүлсэн.

Гэмт хэргийн статистик: Сүүлийн 5 жилийн хугацаанд хүн худалдаалахтай холбоотой 60 хэргийг шалгаж, 91 хохирогчийг тогтоосны 53 нь насанд хүрээгүй хүүхэд байв.

Хиймэл оюун ухаан (AI): "Сүмбэ" AI системийг ашиглан Facebook, Twitter болон зарын сайтууд дээрх "массаж" нэрийн доорх бие үнэлэлт, хүн худалдаалах эрсдэлтэй заруудыг шүүж, мөрдөн шалгах ажиллагаанд ашиглаж байна.

Хүүхдэд ээлтэй өрөөнүүд: Цагдаагийн байгууллагын дэргэд хүүхдээс мэдүүлэг авах зориулалттай 5 өрөөг төслийн хүрээнд байгуулснаар нийт 3289 хүүхдээс хүүхдэд ээлтэй орчинд мэдүүлэг авчээ.

Техник шинэчлэл: Мөрдөн шалгах ажиллагаанд шаардлагатай суурин болон зөөврийн компьютер, таблет, принтер зэрэг техник хэрэгслийг 2023 онд иж бүрэн шинэчилсэн.

Монгол Улсын Ерөнхий Прокурорын газрын хяналтын прокурор Х.Мөнхбаатар

Дагнасан прокурорууд: Хүн худалдаалах гэмт хэргийг дагнан хянадаг 17 прокурорыг нийслэлд, улсын хэмжээнд нийт 52 прокурорыг мэргэшүүлэн ажиллуулж байна.

Хэрэг шийдвэрлэлтийн өсөлт: 2025 оны байдлаар хэрэг бүртгэлт 1.4 дахин, яллагдагчаар татсан байдал 1 дахин, шүүхэд шилжүүлсэн хэрэг 1.8 дахин тус тус өссөн нь прокурорын хяналт сайжирсны илрэл.

Сэтгэл зүйн хохирлын үнэлгээ: Гэмт хэргийн улмаас хохирогч хүүхдийн сэтгэцэд учирсан хор уршгийг мөнгөн хэлбэрээр үнэлж, нөхөн төлүүлэх шинэ аргачлалыг 2023 оны 7 дугаар сараас практикт нэвтрүүлсэн.

Нийслэлийн эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн шүүгч н.Очмандах

Дагнасан шүүгчид: 2024 оны 6 дугаар сараас эхлэн хүүхдийн хэргийг дагнан шийдвэрлэх шүүгчдийг тусгайлан томилж, хүүхдэд ээлтэй хянан шийдвэрлэх ажиллагааг шүүхийн шатанд нэвтрүүлсэн.

Мэргэшүүлэх сургалт: Нийт 45 шүүгчийг хүн худалдаалах гэмт хэргийн онцлог, цахим орчинд үйлдэгдсэн хэргийг шийдвэрлэх чиглэлээр чадавхжуулж, шүүхийн цахим системд сургалтын модулийг байршуулсан.

Хүүхэд хамгааллын түншлэлийн компакт: Хүн худалдаалахаас хүүхдийг хамгаалах нь" төслийн дэд захирал Г.Гантулга

Салбар дундын хамтарсан баг: 2020 онд 17 гишүүнтэй байгуулагдсан техникийн ажлын хэсэг одоо удирдамж, стратеги төлөвлөгөөтэйгөөр үйл ажиллагаагаа тогтмолжуулаад байна. Тус багийн 22 удаагийн нэгдсэн хуралдаан, 16 удаагийн дэд багийн хурлыг зохион байгуулахад дэмжлэг үзүүлсэн.

Хууль эрх зүйн орчны үнэлгээ ба журмын шинэчлэл: Хүн худалдаалахтай тэмцэх тухай хуулийн хэрэгжилтийн үнэлгээг хийхэд 12 журам хоцрогдсон эсвэл батлагдаагүй байсныг илрүүлсэн. Үүний мөрөөр 2023-2026 оны хооронд нийт 7 журмыг шинээр болон шинэчлэн батлуулж, албажуулсан.

Форензик ярилцлагын арга зүй (Мэдүүлэг авах олон улсын стандарт):

• 2022 онд АНУ-ын Мэрилэнд муж болон Балтимор хотын хүүхэд хамгааллын төвүүдээс энэхүү арга зүйг судалсан.

• 2023 онд дотоодын 21 мэргэжилтэнд анхны сургалтыг заасан.

• 2024 онд АНУ-аас 3 эксперт урьж авчран 15 цагдаагийн албан хаагч, 13 нийгмийн хамгааллын мэргэжилтнийг "Сургагч багш"-аар бэлтгэж, нийт 100 гаруй цагдаагийн алба хаагчид энэ арга зүйг түгээсэн.

Шүүгчдийн мэргэшсэн сургалт: Шүүхийн ерөнхий зөвлөлтэй хамтран "Цахим орчинд үйлдэгдсэн хэргийг хянан шийдвэрлэхэд анхаарах асуудал" сэдэвт сургалтыг зохион байгуулж, 45 шүүгчийг хамруулсан. Сургалтын материалыг 0.5 кредитийн видео хичээл болгон шүүхийн цахим системд байршуулсан.

Хилийн боомтын хяналт ба чадавхжуулах сургалт:

• 2024-2025 онд нийт 6 хилийн боомтын 400 орчим алба хаагчийг (Хил хамгаалах, Гааль, Цагдаа, ГИХГ) хүн худалдаалах гэмт хэргийг таньж илрүүлэх сургалтад хамруулсан.

• Чингис хаан нисэх буудал болон Замын-Үүд боомт дээр "Амбаунд Монгол" ТББ-тай хамтран хийсэн ажиглалтаар 116 эрсдэлтэй зорчигчийг (үүний 82 нь хүүхэд) илрүүлж, холбогдох байгууллагад шилжүүлсэн.

Хохирогч төвтэй харилцаа ба хандлага: "Хөөрхөн зүрх" ТББ-тай хамтран шүүгч, прокурор, цагдаагийн нийт 117 алба хаагчийг хохирогч төвтэй, хүүхдэд ээлтэй харилцааны арга зүйд сургасан.

Олон нийтийн нөлөөллийн ажил: "Мэддэг, мэдээлдэг байя", "Мөрөөдлийнхөө зүг" аян болон "Өсвөрийн клуб"-үүдээр дамжуулан 300 орчим сургуулийн 2800 гаруй сурагчид хүн худалдаалалтаас сэргийлэх мэдээлэл хүргэж, нийт 45,000 гаруй хүнд сошиал медиагаар нөлөөлсөн.

Нөхцөл байдлын тайлан: Олон улсын жишгийн дагуу Монгол Улсын "Хүн худалдаалах нөхцөл байдлын тайлан"-г 2022, 2024, 2025 онуудад боловсруулж, статистик мэдээлэл болон чиг хандлагыг нэгтгэн гаргасан.

Энэхүү хэлэлцүүлгээр талууд төслийн хүрээнд бий болсон сайн туршлагуудыг төсөвт суулгаж, институцичлах замаар тогтвортой үргэлжлүүлэх нь хамгийн чухал болохыг санал нэгтэйгээр онцлов.